Cùng với sự phát triển không ngừng của kỷ nguyên công nghệ số, hoạt động kinh doanh thương mại dần mở rộng phạm vi, quy mô, vượt ra khỏi thị trường kinh doanh truyền thống và diễn ra sôi nổi, mạnh mẽ tại thị trường thương mại điện tử (TMĐT). Do TMĐT là một môi trường “mở” nên tiềm ẩn những nguy cơ, rủi ro về việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) gây ảnh hưởng đến chủ thể quyền, người tiêu dùng và sự phát triển lành mạnh của thị trường.
Vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trên sàn thương mại điện tử là gì?
Hiểu một cách đơn giản, xâm phạm quyền Sở hữu trí tuệ (SHTT) trên sàn thương mại điện tử là việc tổ chức, cá nhân sử dụng các đối tượng đang được bảo hộ quyền SHTT mà không được sự cho phép của chủ sở hữu hoặc không thuộc trường hợp được pháp luật cho phép. Các hành vi này thường diễn ra trong quá trình đăng tải, quảng bá, mua bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ trên các sàn thương mại điện tử.
Thực tế, các đối tượng quyền SHTT thường bị xâm phạm trên sàn thương mại điện tử có thể kể đến như:
Quyền tác giả, hành vi xâm phạm thường thể hiện ở việc sử dụng trái phép hình ảnh sản phẩm, sao chép giao diện website, nội dung trang thông tin điện tử, phần mềm máy tính hoặc phát tán trái phép các tác phẩm số như âm nhạc, phim ảnh, sách điện tử và các nội dung số khác.
Đối với quyền sở hữu công nghiệp, nhãn hiệu là đối tượng bị xâm phạm phổ biến nhất thông qua hoạt động kinh doanh hàng giả, hàng nhái hoặc sử dụng dấu hiệu tương tự gây nhầm lẫn. Bên cạnh đó, các hành vi sao chép kiểu dáng công nghiệp, sử dụng trái phép tên thương mại hoặc khai thác các sáng chế liên quan đến công nghệ và phương thức vận hành sàn thương mại điện tử cũng diễn ra khá phổ biến.
Ngoài ra, các tranh chấp liên quan đến tên miền ngày càng gia tăng, đặc biệt là hành vi đăng ký hoặc sử dụng tên miền trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu, tên thương mại hoặc chỉ dẫn địa lý của chủ thể khác nhằm mục đích trục lợi hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
Xem thêm: https://suntrust.vn/xu-ly-xam-pham-quyen-so-huu-tri-tue-bang-hinh-su/
Doanh nghiệp cần làm gì để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên sàn thương mại điện tử?
Để bảo vệ tài sản trí tuệ và duy trì lợi thế cạnh tranh, doanh nghiệp cần chủ động triển khai các biện pháp bảo hộ và thực thi quyền ngay từ giai đoạn đầu. Các biện pháp có thể kể đến như:
Thứ nhất, chủ động đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Đăng ký bảo hộ là bước quan trọng nhất để tạo cơ sở pháp lý cho việc xử lý các hành vi xâm phạm sau này. Doanh nghiệp nên tiến hành đăng ký nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế và quyền tác giả đối với các tài sản trí tuệ có giá trị. Đặc biệt, đối với kiểu dáng công nghiệp, doanh nghiệp cần lưu ý nộp đơn đăng ký trước khi công khai sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử hoặc mạng xã hội nhằm bảo đảm tính mới của đối tượng được bảo hộ.
Bên cạnh đó, việc đăng ký tên miền gắn với nhãn hiệu cũng rất cần thiết để tránh trường hợp bị bên thứ ba chiếm dụng hoặc sử dụng tên miền tương tự nhằm gây nhầm lẫn cho khách hàng.
Thứ hai, doanh nghiệp nên thiết lập cơ chế giám sát định kỳ đối với nhãn hiệu, hình ảnh sản phẩm, tên thương mại và nội dung quảng cáo trên các sàn thương mại điện tử. Việc theo dõi thường xuyên giúp doanh nghiệp kịp thời phát hiện các gian hàng, tài khoản hoặc đường dẫn có dấu hiệu xâm phạm, từ đó xử lý ngay từ giai đoạn đầu, hạn chế thiệt hại về doanh thu, uy tín thương hiệu và niềm tin của người tiêu dùng.
Thứ ba, doanh nghiệp cũng cần kiểm soát chặt chẽ hệ thống đại lý, nhà phân phối, cộng tác viên và các đối tác bán hàng trực tuyến. Hợp đồng phân phối nên quy định rõ phạm vi sử dụng nhãn hiệu, hình ảnh, nội dung quảng cáo, chính sách giá, khu vực kinh doanh, trách nhiệm bảo vệ thương hiệu và chế tài khi đối tác sử dụng sai hoặc làm ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp.
Thứ tư, doanh nghiệp cũng nên xây dựng các tài liệu hướng dẫn nhận diện hàng chính hãng để giúp người tiêu dùng phân biệt hàng thật với hàng giả. Việc nâng cao nhận thức của khách hàng không chỉ góp phần bảo vệ thương hiệu mà còn hỗ trợ phát hiện sớm các hành vi vi phạm trên thị trường. Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên áp dụng các giải pháp kỹ thuật để hạn chế nguy cơ bị sao chép hoặc sử dụng trái phép tài sản trí tuệ. Một số biện pháp phổ biến gồm gắn watermark lên hình ảnh sản phẩm, sử dụng chữ ký số, công nghệ quản lý bản quyền hoặc các công cụ kiểm soát nội dung số.
Thứ năm, kịp thời thực thi quyền khi phát hiện vi phạm. Khi phát hiện hành vi xâm phạm trên sàn thương mại điện tử, doanh nghiệp cần nhanh chóng thu thập và lưu giữ chứng cứ như hình ảnh, video, đường dẫn sản phẩm hoặc lập vi bằng để phục vụ quá trình xử lý. Trước tiên, doanh nghiệp có thể gửi thư cảnh báo yêu cầu bên vi phạm chấm dứt hành vi xâm phạm, đồng thời gửi yêu cầu đến sàn thương mại điện tử để gỡ bỏ sản phẩm hoặc nội dung vi phạm. Trường hợp vi phạm tiếp tục diễn ra hoặc gây thiệt hại đáng kể, chủ thể quyền có thể áp dụng các biện pháp pháp lý phù hợp. Tùy từng trường hợp, việc xử lý có thể được thực hiện thông qua biện pháp hành chính, khởi kiện dân sự để yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi xâm phạm nghiêm trọng.
Trong các vụ việc phức tạp, doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến của luật sư hoặc tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp để đánh giá chính xác hành vi vi phạm, phạm vi quyền được bảo hộ, mức độ thiệt hại và phương án xử lý phù hợp. Việc có sự hỗ trợ chuyên môn ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp tránh gửi yêu cầu thiếu căn cứ, thu thập chứng cứ không đầy đủ hoặc lựa chọn sai biện pháp thực thi quyền.
Để biết thêm thông tin chi tiết về các thủ tục, dịch vụ vui lòng liên hệ Suntrust để được tư vấn và hỗ trợ.
