Ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã biểu quyết thông qua Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 và luật này chính thức có hiệu lực từ 01/04/2026. Bên cạnh những quy định liên quan đến cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số toàn diện hoạt động Sở hữu trí tuệ (SHTT); thúc đẩy khai thác thương mại quyền SHTT; bảo hộ đối tượng mới; xử lý vấn đề mới phát sinh,… luật cũng bổ sung nội dung quan trọng liên quan đến đối tượng không được bảo hộ quyền tác giả.
Đối tượng không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả
Luật Sở hữu trí tuệ 2025 đã bổ sung khoản 4 Điều 15 với nội dung: “Ý tưởng; khẩu hiệu; tên tác phẩm một cách độc lập không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả”. Như vậy, hiện nay, các đối tượng không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả gồm:
Thứ nhất, tin tức thời sự thuần túy đưa tin. Đây là các thông tin báo chí ngắn hàng ngày, tin vặt, số liệu sự thật, chỉ mang tính chất đưa tin, không có tính sáng tạo.
Thứ hai, văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính, văn bản khác thuộc lĩnh vực tư pháp và bản dịch chính thức của văn bản đó. Những văn bản này bao gồm văn bản của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp và đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân.
Thứ ba, quy trình, hệ thống, phương pháp hoạt động, khái niệm, nguyên lý, số liệu. Điều 8 Nghị định 17/2023/NĐ-CP đã giải thích chi tiết như sau:
- Quy trình là trình tự phải tuân theo để tiến hành công việc;
- Hệ thống là tập hợp nhiều yếu tố, đơn vị cùng loại hoặc cùng chức năng, có quan hệ hoặc liên hệ với nhau chặt chẽ, làm thành một thể thống nhất;
- Phương pháp là cách thức nghiên cứu, nhìn nhận các hiện tượng của tự nhiên và đời sống xã hội;
- Khái niệm là ý nghĩ phản ánh ở dạng khái quát các sự vật và hiện tượng của hiện thực và những mối liên hệ giữa chúng;
- Nguyên lý là định luật cơ bản có tính chất tổng quát, chi phối một loạt hiện tượng, là những ý tưởng hoặc lý thuyết ban đầu quan trọng và được coi là xuất phát điểm cho việc xây dựng những lý thuyết khác.
Thứ tư, ý tưởng; khẩu hiệu; tên tác phẩm một cách độc lập. Đây là quy định mới được bổ sung từ Luật Sở hữu trí tuệ 2025. Về nguyên tắc, quyền tác giả chỉ bảo hộ cách thể hiện ý tưởng, không bảo hộ bản thân ý tưởng. Vì thế, luật đã quy định rõ ý tưởng không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả, giúp tránh hiểu lầm và tranh chấp. Bên cạnh đó, tên tác phẩm, khẩu hiệu, hay các câu ngắn không đáp ứng tiêu chí để được coi là “tác phẩm” vì chúng thường không đáp ứng tiêu chí về tính sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, đủ dài hoặc phức tạp để được coi là tác phẩm. Tên tác phẩm chỉ có thể được bảo hộ quyền tác giả nếu không tách rời với nội dung tác phẩm.
Xem thêm: Hướng dẫn nộp Hồ sơ đăng ký Bản quyền tác giả trên Cổng dịch vụ công trực tuyến
Điều kiện bảo hộ quyền tác giả theo quy định của pháp luật
Điều kiện chung
Để được đăng ký bản quyền tác giả thì tác phẩm buộc phải đáp ứng những điều kiện bảo hộ quyền tác giả nhất định dưới đây:
Thứ nhất, tác phẩm cần phải có tính sáng tạo: phải được tác giả trực tiếp sáng tạo, không được sao chép tác phẩm của người khác;
Thứ hai, tác phẩm cần được thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định. Ví dụ: tác phẩm văn học, kịch bản thể hiện dưới dạng các trang viết, tác phẩm điện ảnh thể hiện dưới dạng những thước phim…
Điều kiện về tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả
Điều kiện về tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả được quy định tại Điều 13 Luật Sở hữu trí tuệ như sau:
- Là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm và cũng là chủ sở hữu.
- Là cá nhân, tổ chức Việt Nam và nước ngoài có tác phẩm được công bố lần đầu tiên tại Việt Nam mà chưa công bố ở bất kỳ nước nào mới có đủ điều kiện đăng ký quyền tác giả.
- Là cá nhân và tổ chức Việt Nam, nước ngoài có tác phẩm được công bố đồng thời tại Việt Nam trong thời gian 30 ngày kể từ ngày tác phẩm đó được công bố lần đầu ở nước khác.
- Là cá nhân và tổ chức nước ngoài có tác phẩm được bảo hộ tại Việt Nam theo quy định của điều ước quốc tế về quyền tác giả mà Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
Điều kiện về loại hình tác phẩm
Để được bảo hộ quyền tác giả, tác phẩm phải thuộc đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Theo quy định của pháp luật hiện nay, các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả bao gồm:
- Tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và tác phẩm khác được thể hiện dưới dạng chữ viết hoặc ký tự khác;
- Bài giảng, bài phát biểu và bài nói khác;
- Tác phẩm báo chí;
- Tác phẩm âm nhạc;
- Tác phẩm sân khấu;
- Tác phẩm điện ảnh và tác phẩm được tạo ra theo phương pháp tương tự (sau đây gọi chung là tác phẩm điện ảnh);
- Tác phẩm mỹ thuật, mỹ thuật ứng dụng;
- Tác phẩm nhiếp ảnh;
- Tác phẩm kiến trúc;
- Bản họa đồ, sơ đồ, bản đồ, bản vẽ liên quan đến địa hình, kiến trúc, công trình khoa học;
- Tác phẩm văn học, nghệ thuật dân gian;
- Chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu.
Trên đây là thông tin của Suntrust liên quan đến điểm mới của Luật Sở hữu trí tuệ 2025 liên quan đến Quyền tác giả. Việc Luật Sở hữu trí tuệ 2025 chính thức làm rõ và bổ sung các đối tượng không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả đã góp phần hoàn thiện khung pháp lý, hạn chế những cách hiểu sai lệch và tranh chấp không cần thiết trong thực tiễn. Đặc biệt, quy định loại trừ đối với ý tưởng, khẩu hiệu và tên tác phẩm một cách độc lập đã khẳng định rõ nguyên tắc cốt lõi của quyền tác giả: chỉ bảo hộ hình thức thể hiện, không bảo hộ nội dung ý tưởng thuần túy.
Để biết thêm thông tin chi tiết về các thủ tục, dịch vụ vui lòng liên hệ Suntrust để được tư vấn và hỗ trợ.
